Europees migratiepact is niet genoeg

De EU heeft de regels voor asielzoekers aangescherpt. Dat is goed, maar het blijkt niet genoeg. Veel meer acties zijn nodig, schrijft Bert-Jan Ruissen (SGP Europarlement).

“Rubberbootje met migranten voor Zeeuwse kust”; “Italië weigert asielzoekers terug te nemen”; “50.000 migranten bestormen Spaanse enclave Ceuta.”

Zomaar wat krantenkoppen van de laatste tijd. Opmerkelijk dat de EU geen grip heeft op migratie. Want het nieuwe Asiel- en Migratiepact had sinds juni soelaas moeten bieden. Ik denk dat er meer moet gebeuren.

Wat is er veranderd sinds juni, althans op papier? Nieuw uitgangspunt in het pact is een verplicht solidariteitsmechanisme tussen de EU-landen. Elk land moet bijdragen. Dit kan door asielzoekers over te nemen, de asielprocedure over te nemen of financieel bij te dragen. Wat de SGP betreft, draagt Nederland vooral financieel bij. De ruimte om extra migranten is er immers niet of nauwelijks in ons volle land.

Een tweede belangrijke verandering is de invoering van versnelde procedures voor asielzoekers die weinig kans maken op asiel. Het is bovendien de bedoeling dat bepaalde groepen hun procedure aan de buitengrens of buiten de EU kunnen afwachten. Daarvoor zouden bijvoorbeeld centra komen in landen zoals Albanië. Dat kan ook een afschrikkende werking hebben.

Een ander belangrijk onderdeel van het pact is een betere registratie van asielzoekers. Vingerafdrukken en foto’s moeten duidelijk maken of iemand al eerder asiel heeft aangevraagd.

Goede afspraken dus, die kunnen helpen de migrantenstroom in te dammen. Die inperking is hard nodig. We zien dat het hele asielsysteem aan alle kanten vastloopt. Vorig jaar stonden in de EU 1,2 miljoen asielaanvragen open! En wat te denken van de enorme problemen rond integratie van grote bevolkingsgroepen die ver afstaan van de Nederlandse cultuur?

De SGP wil de opvang zoveel mogelijk beperken tot echte vluchtelingen: mensen die op de vlucht zijn voor geweld en vervolging. Dat is een kwestie van christelijke barmhartigheid. Om die ruimte te kunnen houden, zal het aantal migranten dat onze kant op komt, fors omlaag moeten.

Moslimlanden

Wat kunnen we dan nog meer doen? Ten eerste moeten de landen de afspraken nakomen over solidariteit tussen de EU-landen. Zo lag Italië lange tijd dwars bij het terugnemen van afgewezen asielzoekers. Zo werkt het niet: solidariteit moet van twee kanten komen.

Verder kan ook Den Haag zelf andere keuzes maken. Nederland biedt bijvoorbeeld royalere mogelijkheden voor gezinshereniging dan in Duitsland of België. Dat kan anders.

Ons land kan ook de criteria verder aanscherpen voor het goedkeuren van asiel. Het zou bijvoorbeeld enorm helpen als Nederland en andere Europese landen zich zouden concentreren op vluchtelingen die zowel religieus als cultureel relatief dicht staan bij Europa.

Moslimlanden zouden dan vooral de verantwoordelijkheid moeten opnemen voor de islamitische asielzoekers. We realiseren ons dat hiervoor het Vluchtenverdrag aangepast zou moeten worden. Maar gelet op de grote uitdagingen waar we voor staan, zouden we hier toch eens over moeten praten.

Wat ook zou helpen is dat het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) wat minder ruim zou worden uitgelegd. De rechters bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordelen vaak dat iemand niet naar een land mag als er een risico zou bestaan op een onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing. Een risico valt vaak niet uit te sluiten. Zo wordt afwijzen welhaast onmogelijk. Dat moet echt anders.

Terugkeer

En dan komen we bij misschien wel het grootste probleem: terugkeer. Slechts ongeveer één op de vijf afgewezen asielzoekers verlaat daadwerkelijk Europa. Dat percentage moet drastisch omhoog.

Een asielsysteem kan alleen werken zijn als er verschil is tussen mensen die asiel hebben en die dat niet hebben. Wie geen recht heeft op verblijf, moet daadwerkelijk vertrekken.

Wat mij betreft moet de EU veel steviger inzetten op afspraken met veilige landen over het terugnemen van hun eigen onderdanen. Het EU Migratiepact biedt mogelijkheden voor zogenoemde terugkeerhubs buiten de EU. Hier moet werk van worden gemaakt, uiteraard met respect voor de mensenrechten.

Mensensmokkel

De bestorming van Ceuta toonde hoe georganiseerd sommige migratiestromen zijn. Meer dan 90% van de asielzoekers gebruikt mensensmokkelaars om naar Europa te komen. Jaarlijks verdienen de smokkelaars naar schatting zo’n 4,7 tot 6 miljard euro. Dat moet stoppen.

Wat de SGP betreft moet de mensensmokkel hard worden aangepakt, ook door afspraken met de landen die mensensmokkelaars nu nog hun gang laten gaan.

Afspraken

Conclusie: het nieuwe Europees asielsysteem kan helpen, maar lost de problemen dus niet vanzelf op. Daarvoor is meer nodig. Hoog tijd dus voor de EU-landen om de afspraken daadwerkelijk na te komen, met goed bewaakte buitengrenzen nodig, snelle en zorgvuldige procedures, een gedegen aanpak van mensensmokkel én effectief terugkeerbeleid.

Deze column verscheen op 10 november 2026 op nieuwrechts.nl.